Đời sống văn hóaKhám phá Bồ Đào Nha

Alexandre de Rhodes không phải cha đẻ chữ Quốc ngữ?

Câu hỏi ai là người đầu tiên đặt nền móng cho chữ Quốc ngữ và công cuộc đi tìm “cái nôi” sinh ra chữ Quốc ngữ trải qua hàng chục năm nghiên cứu, đến nay vẫn chưa có một lời giải đích đáng nhất.

Một cuộc hội thảo từng được tổ chức tại TP Hội An (Quảng Nam) với chủ đề “Dinh trấn Thanh Chiêm và chữ Quốc ngữ” nhằm đi đến một thống nhất khoa học năm 2016.

Giáo sĩ Francisco De Pina hay Alexandre de Rhodes?

Cùng với hai hội thảo “Dinh trấn Thanh Chiêm” tổ chức vào năm 2002 và “Ngày hội Dinh trấn Thanh Chiêm” vào năm 2007, Hội thảo “Dinh trấn Thanh Chiêm và chữ Quốc Ngữ” một lần nữa đã khẳng định giáo sĩ Francisco De Pina (1585-1625) chính là người đầu tiên đặt nền móng cho chữ Quốc ngữ chứ không phải giáo sĩ Alexandre de Rhodes (1593-1660) như từ trước đến nay mọi người vẫn đang lầm tưởng.

Nhà Sử học Dương Trung Quốc cho rằng, một thời gian rất dài chúng ta đã nhắc đến Alexandre des Rhodes và đúng là ông có một vai trò hết sức quan trọng cho chữ Quốc ngữ, quan trọng nhất là những di khảo mà ông để lại đến ngày hôm nay là cuốn từ điển Việt – Bồ – La và cuốn Phép Giảng Tám Ngày (xuất bản 1651). Và trong điều kiện tư liệu lúc đó cho thấy ông Alexandre de Rhodes đúng là người có đóng góp rất lớn.

lBoe5Nt4

Giáo sĩ Alexandre de Rhodes

“Tuy nhiên, sau này khi chúng ta có điều kiện nghiên cứu nhiều hơn, kể cả bạn bè quốc tế có điều kiện để tiếp cận đến những nguồn tư liệu rất khó tiếp cận như là thư khố của giáo hoàng, thư khố ở Bồ Đào Nha… thì họ mới thấy được ông Pina là một người không những đi trước mà bản thân ông là thầy, để lại rất nhiều những dấu ấn và bằng chứng lịch sử cho thấy ông là người đến sớm nhất và giỏi tiếng Việt nhất ở thời điểm đấy. Chúng ta tôn vinh theo một cách công bằng nhưng không vì thế mà hạ thấp người này, tôn vinh người kia mà chỉ là làm cho sự thật sáng rõ hơn, sự tôn vinh chính xác hơn” – Nhà Sử học Dương Trung Quốc khẳng định.

Đồng quan điểm trên, Nhà nghiên cứu Bùi Văn Tiếng cho rằng, Pina đã học tiếng Việt và trở thành giáo sĩ đầu tiên giảng đạo cho tín đồ bản địa mà không cần phiên dịch. Giáo sĩ cũng đã dạy tiếng Việt cho một số giáo sĩ khác trong đó có Alexandre de Rhodes (người Pháp), Antonio de Fonte (Bồ Đào Nha) hay Girolarmo Majorica (Ý),… mới được cử đến Thanh Chiêm vào cuối năm 1624. Cũng tại Thanh Chiêm, Pina đã biên soạn tài liệu về Phương pháp Latinh hóa tiếng Việt và cuốn Ngữ pháp tiếng Việt, lập trường đào tạo phiên dịch tiếng Bồ Đào Nha chủ yếu phục vụ hoạt động truyền giáo.

Trong lời nói đầu của cuốn từ điển Việt – Bồ – La, Alexandre de Rhodes viết có đoạn, “Ngoài ra, tôi còn lợi dụng công việc của các giáo sĩ khác cũng thuộc dòng Tên, nhất là Gaspar do Amaral và António Barbosa. Cả hai ông này đều làm mỗi ông một cuốn từ vựng, ông Gaspar do Amaral làm cuốn Việt – Bồ, ông António Barbosa làm cuốn Bồ – Việt, nhưng tiếc rằng cả hai ông đều mất sớm. Tôi lợi dụng công việc của hai ông viết ra cuốn từ vựng mới, có chứa thêm tiếng Latinh”.

“Tôi đã từng học với Francisco De Pina, một người Bồ Đào Nha thuộc dòng Tên hèn mọn của chúng tôi. Ông là người rất giỏi tiếng bản xứ và là người đầu tiên dám tự giảng bằng tiếng bản xứ” – de Rhodes thừa nhận.

Tại Hội thảo, các đại biểu cũng đi đến kết luận rằng chính Francisco De Pina là người đã đặt nền móng đầu tiên cho việc khai sinh chữ Quốc ngữ, Alexandre de Rhodes là người có công trong việc biên tập, chỉnh lý, tu sửa một thứ chữ đang thời kỳ phôi thai. Có thể de Rhodes không giỏi chữ Quốc ngữ như các linh mục Pina, Amaral hay Barbosa, nhưng ông may mắn hơn các giáo sĩ khác là sách của ông đã được xuất bản và tồn tại cho đến ngày hôm nay. Do đó, có thể ông không giữ địa vị công đầu nhưng công lao đó cũng đáng được tôn vinh.

Đề xuất công nhận Thanh Chiêm là di tích cấp quốc gia

Trong số 69 tham luận (song ngữ Anh – Việt) gửi đến hội thảo, có 30 tham luận bàn về chủ đề “Dinh trấn Thanh Chiêm và chữ Quốc ngữ”. Trong đó có 22 tham luận xác quyết Thanh Chiêm là nơi khai sinh ra chữ Quốc Ngữ, 4 tham luận ghi nhận “Thanh Chiêm là một trong những cái nôi đầu tiên quan trọng nhất sáng tạo ra chữ Quốc Ngữ” và 1 tham luận cho rằng nơi khai sinh ra chữ Quốc ngữ không phải là Thanh Chiêm mà là Cần Húc (Quảng Nam) vì đó mới là nơi đặt dinh trấn Quảng Nam và “Chúng ta chưa tìm ra được một tài liệu nào nói rõ Thanh Chiêm là nơi đặt lỵ sở dinh Quảng Nam, hay là nơi ra đời chữ Quốc Ngữ” – tham luận của ông Ngô Văn Minh khẳng định điều này.

Anh-1Dinh-lang-Thanh-Chiem

Đình làng Thanh Chiêm hiện nay. Ảnh: Hoàng Yến

Ông Ngô Văn Minh cho rằng, trong bức thư tay được giáo sĩ Pina viết năm 1623 gửi cha bề trên có đoạn: “Về vấn đề ngôn ngữ thì luôn luôn ở Kẻ Chàm chính là nơi tốt nhất”. Còn giáo sĩ Cristoforo Borri trong cuốn tường trình về xứ Đàng Trong cũng chỉ viết: “Xứ Đàng Trong chia thành năm tỉnh. Tỉnh thứ nhất là nơi chúa ở ngay sát xứ Đàng Ngoài gọi là Thuận Hóa. Tỉnh thứ 2 là Cacciam, nơi hoàng tử làm trấn thủ. Tỉnh thứ ba là Quamguia. Tỉnh thứ 4 là Quingnim, người Bồ đặt tên là Pulucambis và tỉnh thứ năm là Reran”, chứ không hề có một chữ Thanh Chiêm nào nên không thể nói Thanh Chiêm là nơi ra đời dinh trấn đầu tiên của Quảng Nam dưới thời chúa Nguyễn.

Theo ông Minh, muốn tìm nơi ra đời của chữ Quốc ngữ, phải tìm nơi đặt lỵ sở dinh Quảng Nam thời các chúa Nguyễn. Trong khi đó, những tài liệu chính sử và những địa danh, dấu tích còn sót lại ở Duy Xuyên cho thấy lỵ sở ban đầu của dinh Quảng Nam ở thời chúa Nguyễn được đặt tại phần đất huyện Duy Xuyên (cụ thể là các thôn Tiệm Rượu, Mỹ Hạt thuộc xã Mỹ Xuyên, nay thuộc thị trấn Nam Phước, Duy Xuyên, Quảng Nam).

Theo TS Trần Đức Anh Sơn, nhiều học giả cho rằng quá trình ra đời của chữ Quốc ngữ là lâu dài và là cả một chuỗi không chỉ giới hạn trong phạm vi Thanh Chiêm mà có vai trò của Nước Mặn, Duy Xuyên, đó là quá trình có sự tham gia của nhiều người. Tuy nhiên, Thanh Chiêm là nơi mà vị có công đầu tiên là Francisco De Pina đã lựa chọn tới đây và từ đây ông bắt đầu xây dựng bảng ký tự Latinh để phiên âm tiếng Việt phục vụ cho việc truyền giáo của ông, từ đó đây là nơi đầu tiên ra đời chữ Quốc ngữ.

Theo ông Sơn, giáo sĩ Francisco De Pina qua lại thường xuyên giữa Thanh Chiêm và Nước Mặn nhưng ông đã chọn chỗ này để làm nơi phát âm ra ký tự Quốc Ngữ.

Anh-2-Den-thanh-anre-Phu-Yen1

Nhà thờ Thiên chúa giáo Anrê Phú Yên, thôn Thanh Chiêm 2, xã Điện Phương, Thị xã Điện Bàn, Quảng Nam – Nơi linh mục Francisco de Pina đặt nền tảng đầu tiên cho chữ Quốc ngữ. Ảnh: Hoàng Yến

Trong lá thư gửi Cha bề trên ở Macao về lý do chuyển từ Hội An về dinh trấn Thanh Chiêm năm 1619, Pina nói rằng, ông muốn học một ngôn ngữ thuần khiết và tránh những ảnh hưởng xấu đến quá trình học tiếng Việt có thể nảy sinh tại Hội An vì nơi này đã có hiện tượng lai tạp ngôn ngữ, bởi Phố Khách là nơi giao thoa của các nền văn hóa Việt, Trung, Nhật, Bồ,… hơn nữa, tại Hội An người ta chỉ quan tâm đến việc buôn bán nên ông quyết định đến chuyển dinh trấn Thanh Chiêm để học tiếng Việt và phiên âm tiếng Latinh.

Dù đa số các đại biểu tham dự Hội thảo đã đi đến kết luận rằng Thanh Chiêm chính là nơi đầu tiên ra đời chữ Quốc ngữ nhưng Ban tổ chức vẫn chưa đi đến một kết luận cuối cùng.

Ông Lê Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, cho biết, chính quyền địa phương hi vọng ngoài việc làm sáng tỏ người đặt nền móng cho chữ Quốc ngữ, tìm ra “cái nôi” của chữ Quốc ngữ, Hội thảo sẽ là cơ sở để tỉnh lập hồ sơ khoa học đề nghị Bộ VH,TT&DL công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia.

“Năm 2008, dinh trấn Thanh Chiêm được UBND tỉnh xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Trong thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai công tác phục dựng, bảo tồn di tích nhằm tôn vinh, phát huy giá trị lịch sử-văn hóa của di tích và chữ Quốc ngữ. Mục đích để làm sao Dinh trấn nổi tiếng một thời được nhà nước xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia để công tác bảo tồn được tốt hơn”, ông Lê Văn Thanh bày tỏ.

(Theo Thể thao & Văn hóa)

Thông tin thêm:

Vào đầu thế kỷ XVII, một Giáo đoàn Ki – tô gồm hơn 20 giáo sĩ dòng Tên, là các linh mục và thầy giảng người Bồ Đào Nha, Ý, Pháp được phái đến xứ Đàng Trong thay vì Nhật Bản với mục đích truyền đạo Công giáo.

Năm 1615, các giáo sĩ tiên phong trong giáo đoàn đã đến Đà Nẵng để tìm cách thiết lập cơ sở truyền đạo. Cho đến năm 1623, hai trụ sở truyền đạo chính được mở tại Hội An (Quảng Nam) và Nước Mặn (Quy Nhơn), hai năm sau (1625) thì lập trụ sở truyền đạo thứ 3 tại dinh trấn Thanh Chiêm.

Ban đầu, sứ mệnh gieo đức tin Thiên Chúa diễn ra một cách khó khăn do cách biệt ngôn ngữ, các giáo sĩ không thể hiểu được dân địa phương đây nói gì vì ngôn ngữ ở đây là một thứ “tiếng như âm nhạc, nghe như chim hót”.

Các giáo sĩ đã sử dụng những mấu ký tự Latinh để ký âm tiếng Việt nhằm phục vụ cho việc học tập ngôn ngữ bản dịa và quan trọng hơn là có thể trực tiếp giảng đạo mà không phiên dịch. Không ngờ rằng với mục đích truyền đạo, các giáo sĩ đã để lại một kho tàng lớn cho dân tộc Việt Nam là chữ Quốc ngữ.

 

Related Articles

552 Comments

  1. Pingback: sildenafil
  2. Pingback: erection pills
  3. Pingback: otc ed pills
  4. Pingback: sale cialis
  5. Pingback: cialis generic
  6. Pingback: vardenafil coupon
  7. Pingback: vardenafil usa
  8. Pingback: casino games
  9. Pingback: casino slots
  10. Pingback: viagra reviews
  11. Pingback: tadalafil 40 mg
  12. Pingback: pay day loans
  13. Pingback: quick cash loans
  14. Pingback: viagra cost
  15. Pingback: 20 cialis
  16. Pingback: cialis internet
  17. Pingback: cialis generic
  18. Pingback: cialis generic
  19. Pingback: cialis 20
  20. Pingback: free casino games
  21. Pingback: real money casino
  22. Pingback: slots real money
  23. Pingback: sildenafil generic
  24. Pingback: viagra dosage
  25. Pingback: cheapest viagra
  26. Pingback: generic viagra
  27. Pingback: viagra cost
  28. Pingback: tadalafil online
  29. Pingback: purchase viagra
  30. Pingback: brand viagra
  31. Pingback: viagra vs cialis
  32. Pingback: canadian viagra
  33. Pingback: viagra
  34. Pingback: cialis buy cialis
  35. Pingback: sildenafil 100 mg
  36. Pingback: tadalafil liquid
  37. Pingback: casino gambling
  38. Pingback: casino online
  39. Pingback: Viagra 130 mg nz
  40. Pingback: viagra cheap
  41. Pingback: cialis prices
  42. Pingback: viagra
  43. Pingback: generic viagra
  44. Pingback: viagra cost
  45. Pingback: cialis generic
  46. Pingback: Cialis 60mg coupon
  47. Pingback: lasix 40mg tablets
  48. Pingback: furosemide 40mg nz
  49. Pingback: propecia 5mg nz
  50. Pingback: viagra substitute
  51. Pingback: viagra buy
  52. Pingback: actos 30 mg cost
  53. Pingback: cialis online
  54. Pingback: arava 10mg online
  55. Pingback: order viagra uk
  56. Pingback: avapro 300 mg cost
  57. Pingback: benicar 20mg price
  58. Pingback: buspar 5mg coupon
  59. Pingback: costco cialis
  60. Pingback: cheap viagra
  61. Pingback: cardizem tablet
  62. Pingback: buy viagra 50mg
  63. Pingback: ceclor 250mg uk
  64. Pingback: ceftin coupon
  65. Pingback: celebrex nz
  66. Pingback: celexa tablets
  67. Pingback: cephalexin tablets
  68. Pingback: cipro tablet
  69. Pingback: cheapest claritin
  70. Pingback: online casino
  71. Pingback: cialis dosage
  72. Pingback: slot games online
  73. Pingback: real casino
  74. Pingback: casinos online
  75. Pingback: casino online usa
  76. Pingback: abc car insurance
  77. Pingback: insurance for cars
  78. Pingback: erie car insurance
  79. Pingback: payday loans
  80. Pingback: top personal loan
  81. Pingback: cbd oil for cancer
  82. Pingback: ananda cbd oil
  83. Pingback: write an essay
  84. Pingback: paper writer
  85. Pingback: buy essays cheap
  86. Pingback: clomid usa
  87. Pingback: clozaril coupon
  88. Pingback: cialis pills
  89. Pingback: Samples of viagra
  90. Pingback: compazine online
  91. Pingback: coumadin coupon
  92. Pingback: depakote nz
  93. Pingback: diamox price
  94. Pingback: buy diltiazem
  95. Pingback: cost of elavil
  96. Pingback: flomax tablet
  97. Pingback: hyzaar generic
  98. Pingback: where to buy imdur
  99. Pingback: viagra
  100. Pingback: viagra vs cialis
  101. Pingback: order indocin
  102. Pingback: cost of lopressor
  103. Pingback: luvox 50mg pills
  104. Pingback: cheap viagra soft
  105. Pingback: canadapharmacy
  106. Pingback: mobic cost
  107. Pingback: motrin purchase
  108. Pingback: Malegra FXT
  109. Pingback: phenergan purchase
  110. Pingback: plaquenil cost
  111. Pingback: prevacid canada
  112. Pingback: procardia 30 mg uk
  113. Pingback: protonix online
  114. Pingback: viagra quick tabs
  115. Pingback: pulmicort cheap
  116. Pingback: reglan price
  117. Pingback: remeron prices
  118. Pingback: cost of revatio
  119. Pingback: buy carvedilol
  120. Pingback: oxybutyninmg cheap
  121. Pingback: venlafaxine prices
  122. Pingback: etodolac purchase
  123. Pingback: ypykzzlv
  124. Pingback: glipizide tablet
  125. Pingback: buy cialis
  126. Pingback: viagra
  127. Pingback: essay help uk
  128. Pingback: digoxin 0.25mg usa
  129. Pingback: amoxicillin 825
  130. Pingback: lasix 10 mg price
  131. Pingback: gemfibrozil cheap
  132. Pingback: synthroid use
  133. Pingback: custom law essays
  134. Pingback: propecia amazon
  135. Pingback: cialis online
  136. Pingback: neurontin legacy
  137. Pingback: generic paxil cost
  138. Pingback: pharmacie
  139. Pingback: pharmacy canada
  140. Pingback: lasix 20mg
  141. Pingback: Zakhar Berkut hd
  142. Pingback: buy cialis online
  143. Pingback: 4569987
  144. Pingback: buy cialis drug
  145. Pingback: news news news
  146. Pingback: psy
  147. Pingback: psy2022
  148. Pingback: projectio-freid
  149. Pingback: kinoteatrzarya.ru
  150. Pingback: topvideos
  151. Pingback: video
  152. Pingback: buy philippines
  153. Pingback: buy philippines
  154. Pingback: Ukrainskie-serialy
  155. Pingback: site
  156. Pingback: cialis and stroke
  157. Pingback: cialis 10
  158. Pingback: top
  159. Pingback: extra super viagra
  160. Pingback: viagra pricing
  161. Pingback: chelovek-iz-90-h
  162. Pingback: podolsk-region.ru
  163. Pingback: cytotmeds.com
  164. Pingback: bender na4alo 2021
  165. Pingback: blogery_i_dorogi
  166. Pingback: chernaya vodova
  167. Pingback: 66181
  168. Pingback: Porno
  169. Pingback: vechernyy urgant
  170. Pingback: ukraine
  171. Pingback: A3ixW7AS
  172. Pingback: link
  173. Pingback: KremlinTeam
  174. Pingback: medunitsa.ru
  175. Pingback: kremlin-team.ru
  176. Pingback: psychophysics.ru
  177. Pingback: yesmail.ru
  178. Pingback: Suicide Squad 2
  179. Pingback: psiholog
  180. Pingback: is viagra otc
  181. Pingback: roman viagra
  182. Pingback: no rx pharmacy
  183. Pingback: seroquel vs xanax
  184. Pingback: movers nyc
  185. Pingback: Duna 2021
  186. Pingback: 1
  187. Pingback: movers nyc service
  188. Pingback: ivomec ivermectin
  189. Pingback: zithramax tablets
  190. Pingback: cdc ivermectin
  191. Pingback: ivermectin lice
  192. Pingback: ventolin hfa uses
  193. Pingback: cialis generic
  194. Pingback: buy real viagra uk
  195. Pingback: cleantalkorg2.ru
  196. Pingback: viagra pill price
  197. Pingback: amoxicilina 500 mg
  198. Pingback: 124 mg furosemide
  199. Pingback: neurontin 3
  200. Pingback: priligy tablets
  201. Pingback: ivermectin canada
  202. Pingback: combivent discount
  203. Pingback: otc viagra usa
  204. Pingback: azithromycin 250
  205. Pingback: lasix to buy
  206. Pingback: quineprox 80 mg
  207. Pingback: prednisone buying
  208. Pingback: order provigil
  209. Pingback: combivent for sale
  210. Pingback: whats viagra
  211. Pingback: sex games nude
  212. Pingback: ivermectin cost uk
  213. Pingback: meritking
  214. Pingback: elexusbet
  215. Pingback: Eurocasino
  216. Pingback: madridbet
  217. Pingback: meritroyalbet
  218. Pingback: eurocasino
  219. Pingback: eurocasino
  220. Pingback: meritking
  221. Pingback: meritroyalbet
  222. Pingback: aabbx.store
  223. Pingback: meritroyalbet
  224. Pingback: ne-smotrite-naverx
  225. Pingback: arrogant
  226. Pingback: Dead-Inside
  227. Pingback: cialis pill
Close